Halluks valgus deformitesi olan bir ayakta normalde birinci tarak kemiği ile aynı aksta olan birinci parmağımız; ikinci parmağa doğru yön değiştirir. Bu durumda, ayak birinci tarak kemiğinin parmak ile eklem yaptığı bölümünde bir şişlik oluşur ve bu şişlik ‘bunyon’ olarak adlandırılır. Gerçekte ise durum bu bölgede oluşan basit bir şişlik veya çıkıntıdan çok daha karmaşıktır. Halluks valgusta birinci tarak kemiğinin içe, birinci parmağın ise dışa dönmesi ile bu iki kemik bir üçgen oluştururlar ve şişlik olarak görülen aslında bu üçgenin tepe noktasıdır. Bu nedenle de bu şişliğin veya diğer adıyla bunyonun alınması ile mevcut durum düzelmez.
KİMLERDE OLUŞUR?
Birçok hastalıkta olduğu gibi halluks valgusta da genetik yatkınlık söz konusudur. Bu deformite ile ailesinde halluks valgus öyküsü olanlarda daha sık karşılaşılır. Bunun dışında ayakkabı giymeyen toplumlarda bu deformitenin daha az görülmesi nedeniyle ayakkabı kullanımı, özellikle ucu sivri, yüksek topuklu ayakkabılar ve kovboy çizmeleri de halluks valgus gelişiminden sorumlu tutulan faktörlerdendir. Halluks valgusun bayanlarda daha sık görülmesi de yine uygunsuz ayakkabı kullanımına bağlı olabileceği gibi bağlardaki yapısal gevşeklikten de kaynaklanabilir.
BELİRTİLERİ NELERDİR?
Halluks valgusta şikayetler sıklıkla bunyon kaynaklıdır. Deformite üzeri ağrılı ve deformitenin derecesine göre şiştir. Bu durum uygunsuz ayakkabı kullanımı ile daha da kötüleşerek kısır döngü yaratır. Ayakkabı kullanımı ile artan bası nedeniyle bunyon üzerindeki ciltte nasırlar ve cilt altı dokusunda kalınlaşmalar meydana gelir. ‘Bursit’ denilen ağrılı, enflamasyonlar (mikrobik olmayan iltihaplı durum, yangı) oluşur ve şişlikle beraber kızarıklık meydana gelir.
Deformitenin artması ile birlikte halluks valgus estetik bir problem olmaya başlar. Zamanında önlem alınmaz ise de ikinci parmak eklemine binen yükün artması ile ikinci parmak eklemi de hasarlanır ve başparmak ikinci parmağın altına kayabilir. Bu durumda başparmağın üzerine çıkan ikinci parmak üzerinde de ayakkabı kaynaklı nasırlaşmalar oluşabilir.
NASIL TEDAVİ EDİLİR?
Halluks valgusun erken dönemlerinde uygulanan ayakkabı modifikasyonu en etkili koruma yöntemidir. Geniş taraklı, yumuşak derili, 2-3 cm’yi aşmayan topuğu olabilen ayakkabılar ile deformitenin ilerlemesi ve şikayetler büyük ölçüde kontrol edilebilir. Bunyon yastıkları, gece atelleri, parmak arası makara veya tabanlık kullanımı ile deformitenin düzeltilemeyeceği unutulmamalıdır.
Cerrahi dışı yöntemlere rağmen ağrı şikayeti geçmiyor ise uygulanacak olan tedavi seçeneği cerrahi olmalıdır. Cerrahi kararı verilirken ağrı olmaksızın sırf estetik kaygılar ile ameliyat olmak isteyen hastaların sonunda daha estetik görülen ancak ağrılı bir ayağa sahip olabilecekleri ise unutulmamalıdır. Bu yüzden ameliyat kararı verilmesinde en önemli etken “ağrı” olmalıdır.
Halluks valgus deformitesi her hastada farklılık gösterdiğinden dolayı, her halluks valgusa da aynı cerrahi teknik kullanılmamalıdır. Bu nedenledir ki ortopedi literatüründe halluks valgus için tarif edilmiş 150’den fazla ameliyat tekniği bulunmaktadır. Bu tekniklerden hangisinin kullanılacağına karar vermek ise ortopedi uzmanının işidir. Ortopedist, ayak muayenesi sonrasında hastanın ayakta basarak çekilmiş ayak röntgenlerini inceleyip yapacağı ameliyata hasta özelinde karar verir. Bu değerlendirmede ayakta dururken çekilmemiş ayak röntgenlerinin hiçbir faydası yoktur.
Halluks Valgus Cerrahisinin Başlıca Temel Prensipleri
1. Bunyonun alınması
2. Başparmak ve birinci sıra kemiklerin düzgün hizalanmasının sağlanması
3. Eklemlerin uyumlu, kemikleri etkileyen güçlerin dengeli hale getirilmesi olarak sıralanabilir. Deformitenin tekrarlamaması için bu prensiplere dikkat etmek gerekir. Sadece yumuşak doku ameliyatları ile deformiteyi kalıcı olarak düzeltmek çoğu kez mümkün değildir.Bu nedenle sıklıkla kemik müdahalelerine ihtiyaç duyulur.
Ameliyat sonrası takip uygulanan ameliyata göre farklılık gösterir. Bir grup ameliyatta hastanın 6 hafta süre ile ayağına yük vermesine izin verilmez iken, bir grup hasta ise ameliyat sonrası çok daha erken bir dönemde ayağına yük vermeye başlayabilir.
Her ameliyatın olduğu gibi Halluks Valgus ameliyatının da riskleri vardır. Ameliyat yerinde enfeksiyon, kemikte kaynamama, deformitenin nüksetmesi ve devam eden ağrı başlıca komplikasyonlarıdır. Cerrahın bilgi ve tecrübesi, prensiplere uygun olarak deformiteye uygun ameliyatın yapılması, hastanın uyumu komplikasyonların önlenmesinde en önemli faktörlerdir. Fazla miktarda kronik sigara içiciler komplikasyonlara daha yatkın olurlar.
