Stres kırıkları bir kemiğin aşırı kullanım kaynaklı sakatlanması olarak tanımlanabilir. Fizyolojik yüklenme altında iken vücuttaki kemikler yüklenen strese yanıt vererek sürekli değişir ve yenilenirler. Bu süreç içerisinde kemik hücrelerinin osteoklast hücreleri (kemiğin çözülmesi) ile osteoblast (kemik oluşumu) hücreleri bir denge içerisinde çalışırlar. Kemik baskı altında iken mikroskobik hasarlar oluşur ve bu bölgedeki hasarlı alanı ortadan kaldırmak için osteoklast hücreleri harekete geçer ve hasarlı bölgeyi temizler. Bir sonraki sakatlanmaya kadar yeterli zaman geçerse, osteoklastların ardından osteoblast hücreleri hasar görmüş alanı tamir etmek için kemik hücresi üretmeye başlar. Ancak osteoblastik hücrelerin yeni kemik üretimine yeterli vakit tanınmaz ise hasarlanan kemik sahasında mikrokırıklar oluşur ve zaman içerisinde bu mikrokırıklar bir araya gelerek stres kırıklarını oluştururlar.
Özellikle bacak, ayak ve pelvis kemiklerinde bu durum sık görülür. Bu kemikler yürüme, koşma ve sıçramadan kaynaklanan kuvvetleri emmek zorundadır ve her adım ile vücut ağırlığının 12 katına kadar yükü taşırlar. Fizyolojik yüklenme altında iken kemik, eklem, kas ve bağ dokuları bu kuvvete karşı yastık görevi görmek zorundadır Ancak bu yükün özellikle uzun süreli zorlamalar ile fizyolojik sınırları aşması durumunda stres kırıkları ile karşılaşılabilinir.
Stres kırıkları şişlik ve ağrı gibi şikayetlere neden olurlar. Şikayetler özellikle hasarlı bölgelere yüklenmenin arttığı zamanlarda artar. Bu şikayetler ile değerlendirilen hastaların röntgen incelemelerinin sıklıkla normal olacağı unutulmamalıdır. Kemiğe uygulanan stres devam eder ve mikroskobik hasar ilerler ise şikayetler günlük aktivitelerde de izlenmeye başlayabilir ve bu evrede stres kırıkları röntgende de izlenebilir hale gelir.
Stres Kırıklarının En Sık İzlendiği Alanlar
- Ayağın metatarsal kemikleri
- Ayaktaki sandal kemik (naviküler kemik)
- Kalkaneus (topuk kemiği)
- Tibia (kaval kemiği)
- Fibula (baldır kemiği)
- Femur (uyluk kemiği)
- Kalçadaki femur boynu
- Kalçadaki pubik rami
- Sakrum
- Bel omurgasındaki pars artikularis
Stres Kırıklarında Tedavi
Stres kırıklarının birinci basamak tedavisi istirahattir. Bu esnada hastaların yüzme gibi sporlara katılımı devam edebilir. Altta yatan nedenin uygunsuz antrenman tekniği veya antrenman zemini olduğu durumlarda ise tekrarlamanın önüne geçilmesi adına hastanın antrenörü ile koordine bir planlama yapmak gerekli olabilir.
